Marc Crauwels

DSC_6263Marc Crauwels studeerde in de jaren 1980 af als meubelmaker. Door de industrialisering van de meubelmakerij waren er enkel vacatures om platen te zagen in een fabriek, waardoor hij al snel tot het besef kwam dat dit niet zijn droomjob was. Na mislukte ingangsexamens aan de toneelschool van Maastricht, Studio Herman Teirlinck en het Conservatorium van Antwerpen, kwam hij terecht in de Antwerpse mimestudio, waar hij een mimeopleiding voor hedendaags bewegingsacteur begon. Een nieuwe wereld opende zich voor hem en al snel begon hij zelf activiteiten te organiseren. Op korte tijd werd hij een fervent pleitbezorger voor de erkenning van het genre en zorgde hij er mee voor dat mime opgenomen werd in het podiumkunstendecreet. Na 28 jaar te vechten voor de rechten van de mime als kunstvorm, voelde hij dat het tijd was om de fakkel door te geven aan de volgende generatie. Uiteindelijk ontdekte Crauwels een nieuwe passie: mozaïek. Sinds 2008 heeft hij een professioneel mozaïekatelier, maar daarnaast heeft hij nog verschillende projecten lopen om mime op de kaart te zetten en te houden.

VERWEZENLIJKINGEN VOOR DE MIME
Crauwels heeft sinds 1986 16 projecten gerealiseerd om mime onder de aandacht te brengen. Hij maakte onder andere een Europese studie waarin hij het mimelandschap in België vergelijkt met andere Europese landen en ervoor pleit om mime als professionele podiumkunstdiscipline te erkennen. Andere initiatieven van zijn hand zijn de oprichting van de Vlaamse Mime Federatie in 1989, het uitgeven van een mimegids in 1992 en een tweetalige mimekrant en de organisatie van workshops. Via deze realisaties werd er vooral gepleit voor de kunstvorm, terwijl Crauwels nog een stap verder wilde gaan en ook praktische initiatieven wilde opzetten. Daarom organiseerde hij stages  en zo ontstond op vraag en met de medewerking van enkele Antwerpse culturele centra in 1997 het mimefestival “De Stilte Doorbroken”. Het zou uitgroeien tot een succesvol festival met structurele subsidies en vanaf 2001 eveneens een vaste locatie. De festivaltitel symboliseerde niet enkel dat de stilte rond de mime doorbroken moest worden, maar ook dat er een modernisering aan de gang was: mime zonder tekst was achterhaald, en de hedendaagse visueel-theatermaker besliste zelf welke tools hij gebruikte om zijn verhaal te vertellen. In 2006 wist Crauwels de erkenning te realiseren waar hij zo lang voor gewerkt had: mime werd als professionele discipline in het podiumkunstendecreet opgenomen. Maar er is nog veel werk aan de winkel: “Het heeft 20 jaar geduurd om dat te kunnen verwezenlijken en ik vrees eerlijk gezegd dat we nog 20 jaar moeten gaan voor dit resultaten oplevert in vrijgekomen fondsen.” Momenteel is Crauwels nog voltijds bezig met twee projecten: sinds 2010 is hij stichter en artistiek directeur van het Crossroadsfestival, dat zich profileert als een festival voor visueel theater van de 21ste eeuw. De focus ligt op de kruisbestuiving tussen de theaterdisciplines om zo de muren te slopen tussen disciplines en een open platform te creëren. Het festival was structureel erkend tot 2012. Daarnaast is hij ook de ontwikkelaar van de Europese MQVE Award, een kwaliteitslabel dat jaarlijks wordt uitgereikt aan enkele jonge Europese visueel-theatermakers. Dat maakt het veld transparanter voor programmatoren, omdat er reeds een eerste selectie gebeurt door ervaren vakmensen. Het initiatief is een manier om bruggen te bouwen tussen jonge, onervaren makers en het professionele circuit en het brengt intussen actoren uit tien Europese landen samen.

 

“Moderne mime is geen afgebakende discipline meer zonder raakvlakken met andere kunstvormen, maar kende een ontwikkeling naar een multidisciplinair theater. Door uit die niche te komen, bestaat de mime in zijn zuiverste vorm nog nauwelijks. Hier lig ik echter niet wakker van, aangezien ik bewust de actualisering opzoek.”

 

BELEID EN OPLEIDING
Volgens Crauwels zijn de commissies die het mimedossier adviseren niet voldoende op de hoogte van wat er speelt in het huidige visuele theater. De adviezen die ze vandaag krijgen zijn nog steeds vergelijkbaar met die van 1986, wat voor hem aantoont dat men op dat niveau niet mee geëvolueerd is met de ontwikkelingen die de moderne mime intussen heeft doorgemaakt. Het Europese project bijvoorbeeld komt net niet in  aanmerking voor Europese subsidies, maar Crauwels hoopt dat die commissie binnenkort wel zal toehappen, omwille van de positieve evolutie van het project. Er zouden in Vlaanderen meer fondsen moeten vrijkomen om de mime op regelmatige basis beter te ondersteunen. Het Crossroadsfestival is ook niet opnieuw erkend, terwijl het vorig jaar een zaalbezetting van 85 procent had en een hoge publiekswaardering: “We blijven daar wat verloren lopen in dat grote podiumkunstendecreet”. De subsidiëring kan beter, door bijvoorbeeld aan het visuele theater een specifiek reglement te geven met een commissie in het bijzonder bevoegd voor deze materie (naar het voorbeeld van het circus, dat een eigen reglementering kent via het circusdecreet). Misschien kan het circusdecreet in die zin aangepast worden om in het reglement ruimte te laten voor mime- en figurentheater.

Een ander werkpunt is de opleiding: Crauwels volgde destijds de enige officiële mimeopleiding in Vlaanderen onder leiding van Jan Ruts, die de overgang van de pantomime naar de corporele mime realiseerde. Toch heeft deze corporele vorm eencreatieve evolutie gemist doorheen de jaren, waardoor het een private opleiding blijft. Crauwels droomt ervan om alles “open te gooien”, en de verschillende theaterdisciplines te integreren tot één kruisbestuivend geheel. Om dit te verwezenlijken is er een officiële mime- of visuele theateropleiding nodig aan de hogeschool: “Voor mij is dat de enige belangrijke stap die we gemist hebben om de cirkel te kunnen rondmaken, om die nichepositie te laten verdampen”. De studenten zouden dan bijvoorbeeld vanaf het tweede jaar kunnen kiezen tussen verbaal theater, musical, dans of mime. Dergelijke indaling kan interessant zijn voor alle partijen: een mimespeler die kan zingen of een muziekinstrument kan bespelen vormt een meerwaarde, net zoals een musicalartiest die weet hoe hij zijn lichaam moet gebruiken.

GLOBALISERING
Crauwels wil zich blijven engageren om het visueel theater door te geven aan de nieuwe generatie. Afhankelijk van de beschikbare budgetten, zou hij nog enkele jaren willen sleutelen aan het concept van het Europese project, de MQVE Award: “Mijn droom is eigenlijk om er een globaal project van te maken. Ik ben nu bezig met Azië: ik heb contacten in Hongkong, Zuid-Korea, Japan en Taiwan. Als het hier kan, kan het elders ook”. Crauwels is echter niet bezig met het doorgeven van de traditionele mime.
Moderne mime is geen afgebakende discipline meer zonder raakvlakken met andere kunstvormen, maar kende een ontwikkeling naar een multidisciplinair theater. Door uit die niche te komen, bestaat de mime in zijn zuiverste vorm nog nauwelijks. Hier ligt Crauwels echter niet wakker van, aangezien hij bewust de actualisering opzoekt: “Dat is ook niet meer relevant. Wij houden ons bezig met de hedendaagse tendensen die zich manifesteren in dit genre en we gaan kruisbestuivingen die interessant zijn zeker niet uit de weg. Voor ons is dit dus een geheel van visueel theater”.